آئیننامه علایم ایمنی در کارگاهها
فهرست مطالب (دسترسی سریع)
این آئیننامه به استناد مواد ۸۵ و ۹۱ قانون کار جمهوری اسلامی ایران تدوین شده و رعایت آن در کلیه کارگاههای مشمول قانون کار الزامی است.
فصل اول: هدف، دامنه شمول و تعاریف
ماده ۱: هدف از تدوین این آئیننامه، استانداردسازی و پیشگیری از حوادث ناشی از کار از طریق نصب علایم ایمنی و هشداردهنده در کارگاهها میباشد.
ماده ۲: مقررات این آئیننامه به استناد ماده ۸۵ قانون کار جمهوری اسلامی ایران تدوین گردیده و برای کلیه کارگاهها، کارفرمایان، کارآموزان و خویشفرمایان الزامی است.
ماده ۳: علایم ایمنی: به مجموعه ای از نشانهها، رنگها، اشکال هندسی و نوشتارها اطلاق میگردد که پیامهای ایمنی را به افراد منتقل مینماید.
ماده ۴: رنگ ایمنی: رنگی است که برای انتقال یک پیام ایمنی مشخص (مانند ایست، احتیاط یا ایمنی) بکار میرود.
ماده ۵: علایم ایمنی باید به گونهای طراحی و نصب شوند که به سهولت قابل رویت بوده و پیام آنها به وضوح درک شود.
ماده ۶: در این آئیننامه منظور از کارگاه، محلی است که کارگر به درخواست کارفرما یا نماینده او در آنجا کار میکند.
فصل دوم: مقررات عمومی
ماده ۷: کارفرما مکلف است علایم ایمنی لازم را متناسب با نوع فعالیت و شرایط موجود در کارگاه در محلهای مناسب نصب و نگهداری نماید.
ماده ۸: نصب علایم ایمنی باید در معرض دید و در ارتفاع مناسب انجام گیرد، به نحوی که از فاصله قابل قبول به آسانی تشخیص داده شود.
ماده ۹: علایم ایمنی باید از جنس مناسب و مقاوم در برابر شرایط محیطی نظیر رطوبت، حرارت، نور، گردوغبار و ضربه باشند.
ماده ۱۰: کارفرما موظف است در صورت تغییر شرایط ایمنی کارگاه، نسبت به اصلاح، جابجایی یا تعویض علایم ایمنی اقدام نماید.
ماده ۱۱: علایم ایمنی باید دارای اندازه مناسب بوده و در موارد لزوم همراه با نوشتار توضیحی فارسی باشند.
ماده ۱۲: کارفرما باید آموزشهای لازم در خصوص آشنایی با علایم ایمنی را به کارگران ارائه نماید.
ماده ۱۳: استفاده از علایم ایمنی با رنگها، علائم و اشکال استاندارد تعیینشده در این آئیننامه الزامی است.
ماده ۱۴: نصب علایم ایمنی نباید موجب اختلال در دید و عبور و مرور افراد گردد.
ماده ۱۵: علایم ایمنی باید دارای روشنایی کافی باشند که در ساعات کمنور یا تاریکی نیز قابل رؤیت باشند.
ماده ۱۶: علایم ایمنی باید همواره تمیز و بدون شکستگی، تغییر رنگ و آسیب باشند.
ماده ۱۷: در کارگاههایی که در معرض خطرات ویژه هستند، نصب علایم هشداردهنده مضاعف الزامی است.
ماده ۱۸: در صورت وجود مانع یا سازهای که موجب پوشش علایم شود، باید علایم در مکان دیگری نصب شوند.
ماده ۱۹: استفاده از علایم غیر استاندارد یا گیجکننده ممنوع است.
ماده ۲۰: کارفرما باید به محض مشاهده فقدان یا آسیب علایم ایمنی، نسبت به جایگزینی آنها اقدام نماید.
ماده ۲۱: در کارگاههای دارای ماشینآلات سنگین، نصب علایم هشداردهنده صوتی و تصویری الزامی است.
ماده ۲۲: علایم ایمنی باید به گونهای نصب شوند که با تابش نور مستقیم دچار انعکاس شدید نشوند.
ماده ۲۳: استفاده از رنگها و علایم مشابه برای مقاصد مختلف در یک کارگاه ممنوع است.
ماده ۲۴: علایم ایمنی باید نسبت به محیط دارای کنتراست (تفاوت رنگ) کافی باشند تا بهتر دیده شوند.
ماده ۲۵: علایم ایمنی باید در محلهایی نصب شوند که احتمال خطر وجود دارد و به موقع هشدار دهند.
ماده ۲۶: در کارگاههایی که احتمال تماس مواد شیمیایی خطرناک وجود دارد، نصب علایم ویژه هشداردهنده الزامی است.
ماده ۲۷: در صورت انجام تعمیرات اضطراری، کارفرما باید علایم هشداردهنده فوری نصب نماید.
ماده ۲۸: نصب علایم ایمنی باید قبل از شروع فعالیتهای پرخطر انجام شود.
ماده ۲۹: کارفرما موظف است از نصب علایمی که موجب ترس یا برداشت غلط میشوند، خودداری کند.
ماده ۳۰: در محیطهایی که چندین خطر وجود دارد، باید علایم ایمنی متعدد و واضح نصب شود.
ماده ۳۱: علایم ایمنی باید به نحوی طراحی شوند که برای افراد با سطح سواد متفاوت نیز قابل درک باشند.
ماده ۳۲: در کارگاههایی که کارگران خارجی مشغول به کار هستند، استفاده از علایم تصویری استاندارد الزامی است.
ماده ۳۳: در صورت وجود مسیرهای خروج اضطراری، علایم مربوطه باید در محلهای مشخص و قابل رؤیت نصب شوند.
ماده ۳۴: علایم خروج اضطراری باید دارای روشنایی مناسب بوده و در تاریکی نیز قابل تشخیص باشند.
ماده ۳۵: در کارگاههایی که احتمال وقوع آتشسوزی وجود دارد، نصب علایم مربوط به تجهیزات اطفاء حریق الزامی است.
ماده ۳۶: محل استقرار تجهیزات کمکهای اولیه باید با علایم مشخص گردد.
ماده ۳۷: در محیطهایی که خطر برقگرفتگی وجود دارد، نصب علایم هشداردهنده برق الزامی است.
ماده ۳۸: در کارگاههای دارای مواد قابل اشتعال، استفاده از علایم منع استعمال دخانیات ضروری است.
ماده ۳۹: علایم هشداردهنده باید در فاصلهای نصب شوند که پیش از رسیدن به محل خطر قابل مشاهده باشند.
ماده ۴۰: در محیطهایی که استفاده از تجهیزات حفاظت فردی الزامی است، نصب علایم الزامآور ضروری میباشد.
ماده ۴۱: علایم ایمنی باید مطابق با استانداردهای ملی یا بینالمللی مورد تأیید باشند.
ماده ۴۲: در صورت استفاده از علایم موقت، باید مدت زمان نصب آنها مشخص باشد.
ماده ۴۳: در پایان عملیات خطرناک، علایم موقت باید جمعآوری شوند.
فصل سوم: علایم و نشانههای ایمنی
علایم ایمنی به طور کلی به چند دسته تقسیم میشوند که هر کدام مفهوم خاصی را منتقل میکنند:
علایم منعکننده
این علایم نشاندهنده اعمالی هستند که انجام آنها در یک محیط خاص ممنوع است. این علایم معمولاً دارای رنگ قرمز و علامت دایره با خط مورب میباشند.
علایم هشداردهنده
این علایم برای هشدار در مورد خطرات احتمالی استفاده میشوند و معمولاً به شکل مثلث با رنگ زرد و حاشیه مشکی هستند.
علایم الزامآور
این علایم نشاندهنده اقداماتی هستند که انجام آنها الزامی است، مانند استفاده از کلاه ایمنی یا عینک محافظ.
علایم راهنمای ایمنی
این علایم برای نشان دادن مسیرهای خروج اضطراری، محل کمکهای اولیه و تجهیزات ایمنی استفاده میشوند.
سوالات متداول درباره علایم ایمنی در کارگاهها
علایم ایمنی در کارگاه چه اهمیتی دارند؟
علایم ایمنی نقش مهمی در پیشگیری از حوادث شغلی داشته و به کارگران کمک میکنند خطرات محیط کار را سریعتر تشخیص دهند.
چه کسی مسئول نصب علایم ایمنی در کارگاه است؟
طبق قانون کار، کارفرما مسئول تأمین، نصب و نگهداری علایم ایمنی در محیط کار میباشد.
علایم ایمنی باید چه ویژگیهایی داشته باشند؟
این علایم باید استاندارد، واضح، قابل مشاهده و مقاوم در برابر شرایط محیطی باشند.







